De grootste namen in het kleinste theater

Het Werftheater kan je de baarmoeder van het Nederlandse cabaret noemen. In het kleinste theater van Utrecht stonden de afgelopen 43 jaar vrijwel alle grote namen op de planken. Vele cabaretiers begonnen hier hun carrière, zoals Herman Finkers en Claudia de Breij. Nog steeds is deze intieme werfkelder aan de gracht een geliefde plek voor artiesten om hun shows uit te proberen. Unikwartier sprak met oprichter en cabaretier Yvonne Groeneveld over het geheim van ‘haar’ Werftheater. 

Yvonne Groeneveld kruipt achter het kleine barretje in de lounge om mijn koffie te serveren. Net als we willen beginnen met ons gesprek, valt een technicus binnen die ze vriendelijk wat instructies meegeeft. Niet veel later arriveren de artiesten van die avond en moet ze hen ‘even de weg wijzen’ naar de kleedkamers. Zo gaat het maar door. Samen met een twintigtal toegewijde vrijwilligers runt Yvonne al sinds 1978 dit intieme theater aan de Oudegracht. Ze zou niet zonder ze kunnen vertelt ze, maar het is toch vooral háár theater waar ze optreedt, programmeert en organiseert met onvermoeibare inzet.

Van schimmelige kelder tot legendarisch theater

“Ik ben het Werftheater begonnen omdat ik een eigen plek wilde hebben. In de jaren zeventig werkte ik naast mijn baan in het onderwijs als cabaretier bij de theatergezelschappen van Herman Berkien en Hennie Oliemuller. Ik was altijd al gecharmeerd van de werfkelders omdat we daar vaak optraden. De jeugd kwam er graag op jazzavonden, een genre wat destijds nog cool en avant-garde was.“

Naast Schiller is het Werftheater het enige particuliere theater in Utrecht. Slechts een bescheiden subside ontvangt Yvonne elk jaar van de gemeente. “Ik ben een beetje ouderwets, probeer altijd m’n eigen broek op te houden. Ik heb geen zin om te bedelen om subsidies. Misschien is dat dom. Nou ja, dan ben ik maar een beetje dom. We kunnen daardoor wel doen wat we willen. Weet je, je moet nooit iets alleen om de poen doen. Was het niet voor de passie, dan was ik al lang afgehaakt.”

“Toen deze kelder vrijkwam, ben ik met het weinige geld dat ik had het Werftheater begonnen. De schimmelige, vochtige kelderruimte had jarenlang leeggestaan. Er was niets. Een ambtenaar vroeg me waar ik in godsnaam aan begon met zo’n smerige kelder. En kijk nu eens; overal gezellige restaurantjes en clubs aan de werven. Het is toch fantastisch.” Met vallen en opstaan bouwde Yvonne aan haar droom; een eigen theater. Binnen een jaar stonden er cabaretiers op de stoep om te vragen of ze mochten optreden. “Cabaret was nog geen hype. Je had de drie grote namen: Toon Hermans, Wim Kan en Wim Sonneveld. En dan een hele tijd niks. Ik bood een bijzonder podium voor de toen nog minder bekende aanstormende talenten.”

Het belangrijkste is dat iemands persoonlijkheid doorklinkt in het cabaret

Yvonne Groeneveld – Oprichter het Werftheater

Grote namen en jong talent

Nog altijd fungeert het Werftheater als springplank voor jonge talenten. Het kleine podium is het ideale broeinest voor startende cabaretiers, die vaak moeilijk terecht kunnen in de grote theaterzalen. Maar ook bekende artiesten treden nog altijd graag op in het intieme theater. Niet alleen vanwege de ongedwongen sfeer en de indrukwekkende lijst van voorgangers die hier optraden, ook omdat ze hier rustig hun grote shows kunnen uitproberen. 

Zo woonde Unikwartier een try-out van de oudejaarsconference van Javier Guzman bij. Een unieke ervaring; op één meter afstand van de cabaretier genieten van nieuwe grappen en experimenten, samen met 30 andere bofkonten. Guzman doet deze show nog met een spiekbriefje, zoekt, probeert en noteert. Het is een ontroerend kijkje in de keuken van de cabaretier. Dat er soms iets mis gaat, of een grap niet blijkt te werken, hoort erbij. Wie houdt van de charme van imperfectie, moet zeker de agenda van het Werftheater in de gaten houden.

Tegenover de bar hangen honderden foto’s van beroemde artiesten die hier op de bühne stonden. Vrijwel alle namen uit de Nederlandse showwereld gaven acte de présence. De gigantische compilatie is een feest van herkenning. Een kleine greep uit de indrukwekkende heldenparade: Youp van ’t Hek, Lebbis & Janssen, Robert Long, Martine Bijl, Guido Wijers, Harry Jekkers, Ramses Shaffy, Liesbeth List, Bert Visser, Jeroen van Merkwijk, Sanne Wallis de Vries, Jack Spijkerman en Maarten van Roosendaal. En natuurlijk Claudia de Breij, die haar carrière op dit ondergrondse podium begon. Of Drs. P, die 10 jaar achter elkaar zijn show opvoerde in de werfkelder. 

Ook Herman Finkers speelde zijn eerste programma in het Werftheater. “Hem vind ik echt uniek in zijn humor. Zo ontwapenend, charmant. Ik snapte eerst niks van wat hij zei, want hij sprak natuurlijk in dat zware Twentse dialect. Hij bewoog ook een beetje onhandig op het podium met z’n accordeonnetje. Maar opeens na 10 minuten had ik het door; dit is verschrikkelijk leuk! Erg jammer dat hij ziek is. Het belangrijkste voor mij is dat iemands persoonlijkheid doorklinkt in het cabaret. Het moet eigen zijn, ondanks gespeelde typetjes, en nooit kwetsend. Het moet door je heen stralen. Dat is Herman Finkers bij uitstek.”

Wat de echte reden is dat de sterren in de rij staan voor haar Werftheater, durft Yvonne niet te zeggen, bescheiden als ze is. “Tja, we proberen ze altijd goed en vriendelijk op te vangen. Het is hier lekker kleinschalig, persoonlijk ingericht en niet commercieel. Dat is natuurlijk wel bijzonder tegenwoordig.” 

De sfeer van Parijs rond 1900

De inrichting is inderdaad knus, bijna huiselijk, met vele details die doen denken aan de gouden tijden van het Parijse cabaret rond 1900. Aan de muren hangen iconische affiches van Le Chat Noir en Le Moulin Rouge. De stoelen in de zaal zijn ouderwets bekleed met fluweel, een wandschildering met theaterpubliek uit vervlogen tijden siert het gewelf. Beeldend kunstenaar Luigi Amati schilderde het mooie tafereel van chic uitgedost theaterpubliek al decennia geleden eigenhandig op de bobbelige rode muur. Oude tijden herleven hier. Het Werftheater is een ware tijdcapsule.

Het Werftheater heeft deze maand haar deuren weer geopend. Na de zomerstop start Yvonne weer met een stampvol programma vol bekende gezichten en aanstormende talenten. Het is even zoeken, maar aarzel geen moment om deze verborgen parel aan de Oudegracht aan de Werf 60 eens te bezoeken. Bekijk op www.werftheater.nl wat er binnenkort allemaal op de planken staat. En misschien zit je wel samen te genieten van één van de grote namen van de toekomst. Samen met een handjevol andere connaisseurs, mensen die eens een gokje wagen en daardoor soms…  iets onvergetelijks meemaken. 

Volg @unikwartier en @werftheater.utrecht op Insta voor meer kunst & cultuur uit de leukste wijk van Utrecht!

Tekst: Sven Willemse


cabaret comedy kleinkunst live muziek live optredens podium theater toneel Unikwartier universiteitskwartier Utrecht hotspots